Technologie en je aandacht sturen
Esther Wit

Technologie en je aandacht sturen

Over informatietechnologie valt veel te zeggen. Maar een ding is duidelijk: ons leven is flink veranderd. Van het gesprek met je partner tot je bankzaken, van je dagelijkse portie nieuws en entertainment tot vervoer. Alles en iedereen is digitaal.

Veranderingen ten goede, vinden sommigen. Ten kwade, vinden anderen. Want voor je het weet kunnen onze kinderen geen normaal sociaal contact meer leggen, zijn onze hersenen alleen nog maar tot oppervlakkig zappen in staat en worden onze ouderen door koude zorgrobots verzorgd.

Maar wie 'gaat' eigenlijk over de technologie die we gebruiken?

Wie bepaalt?

Hier zijn grofweg twee mogelijkheden.

1) Wij bepalen zelf wat het doel is van technologie.

2) De technologie bepaalt wat wij als doel gaan beschouwen. Zo worden berekeningen heel belangrijk omdat technologie nu eenmaal goed is in berekeningen maken.

technologie_data.jpg

Natuurlijk zit de waarheid ergens in het midden. We bepalen zelf wat we doen met onze smartphone, en onze smartphone bepaalt mede wat we überhaupt als 'iets doen' beschouwen.

Zeggenschap

Onze taak is dan ook (naast genieten van al wat mogelijk is), de zeggenschap te behouden. Ten eerste door de vraag te stellen wat eigenlijk onze eigen doelen en idealen zijn. En na te gaan of de technologie, app of website die we gebruiken, wel tot ons doel leidt.

Die doelen en idealen zijn persoonlijk en voor iedereen anders. Misschien wil je contact onderhouden met de mensen die je niet iedere dag ziet, of beter inzicht in je geldzaken, of meer motivatie om eindelijk eens te sporten, of boekentips krijgen en geven.

Maar, doelen en idealen zijn ook cultureel en sociaal. Dat wil zeggen, we vinden met zijn allen bepaalde dingen belangrijk. Respect, zorgzaamheid, aandacht en verantwoordelijkheid, om maar eens wat te noemen.

Veel van de zorgen over technologie gaan over dit sociale en culturele punt. Wat is het opgetelde resultaat van informatietechnologie op de hele samenleving? En willen we dat?

Dit soort vragen is buitengewoon moeilijk te beantwoorden. Alleen al overzicht krijgen van de gevolgen van nieuwe technologie, lijkt onmogelijk. We zien het op zijn hoogst achteraf en kunnen dan bijsturen.

Maar er valt wel degelijk iets te oefenen :

  • Probeer zelf te bepalen wat het doel is van de technologie die je gebruikt;
  • Ga na of je door een technologie wordt uitgenodigd tot creativiteit, zorg, samenwerking en verdieping, of toch meer tot oppervlakkigheid, snelheid en concurrentie?
  • Kijk uit dat je niet zelf het middel wordt dat de technologie helpt, in plaats van andersom (ofwel, help jij twitter groeien, of helpt twitter jou groeien?)
  • Ben je zelf (mede)eigenaar van de technologie, bestaat die mogelijkheid? Of ben je vooral passief consument?

Met dit soort vragen vermijd je de grote en niet te behappen vraag of nieuwe technologie 'goed' of 'slecht' is. Sommige technologie kan ons namelijk helpen, terwijl andere ons vooral niet helpt.

Wat wil mijn smartphone eigenlijk?

Nou, je aandacht! Zeg maar gerust, dat 'aandacht' het nieuwe geld is. Bedrijven, organisaties, media, kranten, politici, ze strijden onderling allemaal om jouw aandacht. Dat hoeft niet erg te zijn, zolang je zelf maar de sturende kracht bent.

Een paar oefeningen:

  • Nee kunnen zeggen. Oefen jezelf in het vermogen om nee te zeggen, niet te reageren, de apparaten uit te zetten.
  • Technologie is vaak gericht op processen sneller, efficiënter, groter en goedkoper maken. Dat is prima, maar niet alles is gebaat bij sneller, efficiënter, groter en goedkoper. Oefen jezelf in het herkennen van zaken in het leven die je de tijd wilt geven, die je beter op zijn beloop kunt laten, die pas zichzelf kunnen zijn door inefficiëntie, onvoorspelbaarheid en oncontroleerbaarheid.
  • Ga na wat de bedoeling is van een bepaalde technologie (bijvoorbeeld bellen), en verken andere mogelijkheden. Probeer expres iets te doen met een techniek, waar het eigenlijk niet voor bedoeld is.
  • Hoe deed ik het voorheen? Hoe deden mijn grootouders dit? Zou jij het nog op die manier kunnen (en willen)?
  • Herken de verleiding. Ga na waartoe je eigenlijk verleid wordt. En door wie. Word je verleidt meer tijd op een bepaalde plek te besteden of minder tijd? Word je verleid bepaalde informatie door te sturen? Word je verleid iets aan te schaffen? Ergens naar toe te gaan? Leer verleidingen te onderscheiden.

Meer weten?

In de cursus 'Mens zijn in de 21e eeuw' komen naast je omgang met technologie, ook 'wijsheid', verbinding en duurzaamheid aan bod.

Over de auteur

Esther Wit is humanisticus en werkt als inhoudelijk medewerker bij het Humanistisch Verbond.

Lifestream plaatst functionele -, analytische- en advertentie cookies, voor een goed functionerende website, gepersonaliseerde dienstverlening en advertenties. Zie ons privacy statement voor meer informatie.

Ja, ik accepteer cookies Nee, liever niet